Piet Ursem over zijn tijd in het Bargerveen: ‘Met goed luisteren en creatief zijn kun je veel bereiken’

Van veenkades naar leemkades

Veel mensen waren verbaasd toen Piet zich in 1997 ging inzetten voor het Bargerveen. ‘Het Bargerveen is toch al klaar?’, zeiden ze. Destijds werd het gebied omsloten door veenkades: dijken gemaakt van veen die voorkwamen dat regenwater wegstroomde. Op die manier kon het hoogveen zich herstellen. Maar dat het daarmee niet klaar was, had Piet toen al door. “Ik had me in Groningen beziggehouden met zeedijken. Ik zag de veenkades en dacht: dit is eigenlijk heel kwetsbaar.”

Dat bleek ook toen de kades een jaar later bezweken door extreme regenval. Het was Piets idee om kades van zand en leem te maken. “Die gaan wel duizend jaar mee.” In de jaren daarna legden Staatsbosbeheer en later ook Prolander de leemkades aan. “Als Buffer Zuid klaar is, is het hele Bargerveen voorzien van een zware, solide buitenkade die extreme waterdruk kan weerstaan.”

Overal kansen en mogelijkheden

Met zijn visie en manier van denken drukte Piet zijn stempel op het Bargerveen. “Ik zie snel wat mogelijk is en wat er nodig is om de natuur te verbeteren. Denk aan een kade bouwen, waterstanden koppelen, het watersysteem regelen en het gebied laten begrazen door schapen die ’s nachts in een schaapskooi verblijven. Alles draait om kennis en inzicht in systemen. Ik gebruikte altijd de nieuwste resultaten van de vele onderzoeken die in het gebied door universiteiten werden uitgevoerd.” Piet denkt groots en wist de provincie en andere partijen vaak mee te krijgen. “Voor een goed plan is altijd geld te vinden, heb ik gemerkt.”

Samenwerking, bijvoorbeeld met overheden, dorpsraden en buren, was daarbij cruciaal. Piet is trots op zijn rol daarin en heeft in al die tijd nooit conflicten gehad. “Als je luistert naar wat de ander wil, kun je samen tot een plan komen dat alleen winnaars kent. Bijvoorbeeld door wandel- en fietspaden aan te leggen waarmee de omgeving kan genieten van de natuur. De maatregelen hebben namelijk prachtige heide- en hoogveenbegroeiing opgeleverd die het weidse hoogveenlandschap weer tastbaar maakt. En de herder met zijn kudde en de schaapskooi maken een onvergetelijke indruk.”

Orchideeën, adders en vlinders

Nu Piet met pensioen is, heeft hij alle tijd om per fiets te genieten van de natuur die zich zo goed herstelt, mede dankzij hemzelf. “Sommige stukken waren vroeger kaal veen of er groeide alleen berk en pijpenstrootje. Nu zie je veenmos, wollegras en orchideeën. Ook de fauna is zich aan het herstellen: er zijn veel meer kikkers, adders en gladde slangen. En je ziet volop vlinders, zoals de aardbeienvlinder en het heideblauwtje. Dat dit is gelukt in 30 jaar tijd, is echt bijzonder.”

Helemaal loslaten doet Piet het werk nog niet. Af en toe helpt hij zijn collega’s van Staatsbosbeheer met het inbrengen van bultvormende veenmossen, waardoor het hoogveen zich nog beter kan ontwikkelen. En soms wordt hij nog ingevlogen om uit te leggen waarom bepaalde keuzes zijn gemaakt. “Maar verder laat ik het los. Ik geef mijn collega’s de ruimte om te doen wat zij vinden dat er moet gebeuren.”